Szpieg. Albo Człowiek, który słuchał (2013)

kcc_2013-0848

Premiera 22.09.2013, festiwal Ciało/Umysł

Szpieg. Albo człowiek, który słuchał to multimedialny spektakl muzyczno-taneczny oparty na motywach z życia legendarnego twórcy pierwszego instrumentu elektronicznego – Lwa Teremina. Zbudował on w latach 50. urządzenie podsłuchowe, które przez osiem lat „pracowało” w ambasadzie USA w Moskwie. Urządzenie, które zostało przemycone do ambasady jako prezent od koła gospodyń wiejskich, ukryte w ludowym dziele sztuki, działało bez zasilania elektrycznego. To dźwięki wzbudzały jego energię i pozwalały nadawać sygnał. Ponieważ był to mechanizm analogowy – trochę drewna i sprężyn – nikt go nie wykrył, co pozwoliło szpiegować ambasadorów Stanów Zjednoczonych w ZSRR. Odkrył je dopiero pewien amerykański tele-amator…

Niemal sto lat od pierwszych eksperymentów i po dekadach ciągłych powrotów do jego twórczości, Lew Teremin znów okazuje się być nieodkrytym prorokiem przyszłości. Z dzisiejszej perspektywy szczególnie wizjonerskie okazują się jego studia nad sposobem kontroli dźwięku bez elektryczności, oparte na analizie oddziałujących na siebie ciał o rozmaitych stanach skupienia. Ciśnienie i dotyk, ruch i jego wzory – to, z czym pracował Teremin to dziś parametry używane w najbardziej zaawansowanych technologiach związanych z mechaniką precyzyjną. Twórcy Szpiega, w odniesieniu do eksperymentów i pism Teremina, zaprezentują retrofuturystyczną fantazję na temat mechanizmu słuchania i związków dźwięku z ruchem.


Szpieg to przedsięwzięcie współtwórcy Komuny// Warszawa (dawniej legendarnej Komuny Otwock) Grzegorza Laszuka (1967) i Michała Libery (1979) – socjologa, kuratora i krytyka muzycznego. Muzykę do spektaklu skomponował DJ Lenar – jedna z najbardziej interesujących postaci warszawskiej eksperymentalnej sceny muzycznej. Na wzór urządzenia Teremina poszczególne fragmenty kompozycji zaprogramowano tak, aby podczas wykonania reagowały na ruchy tancerzy. Te natomiast wtórnie przełożone zostaną na język dźwięków, zapośredniczając uprzywilejowaną w teatrze relację wzrokową. Zaproponowanie innego mechanizmu percepcji, alternatywnego do tego, którym zwykliśmy śledzić ruch na scenie, zakwestionuje i jednocześnie podkreśli bezpośredniość obecności aktora na scenie.

tekst: Grzegorz Laszuk, Michał Libera
muzyka: DJ Lenar, Olga Mysłowska
taniec: Ramona Nagabczyńska, Weronika Pelczyńska, Iza Szostak, Konrad Jan Szymański
śpiew: Olga Mysłowska
technologia, projekcje, programowanie: Tomasz Ebert, Wojciech Ziniewicz, Adrien Cognac
światło: Karolina Gębska
kostiumy: Ewelina Ciuchta
współpraca/inspiracja: Maciek Ostaszewski
koprodukcja: Fundacja Ciało/Umysł, Open Latitudes, Instytut Sztuk Performatywnych, Komuna// Warszawa
przy wsparciu: Program Kultura Unii Europejskiej

 

Z recenzji:

(..) Dzięki niespodziewanym konceptom i nietuzinkowej historii związanej z postacią Lwa Teremina spektakl pozostaje widowiskiem niezwykle intrygującym.

Paulina Krzysztofik, Teatr dla Was

 

(…) W spektaklu „Szpieg…” fascynująca jest sama idea poszukiwania nici łączących fizykę ze sztuką i tańcem. Duże wrażenie robią też stosowane z wyczuciem technologie.

Anna Diduch, Dwutygodnik

 

(…) Wyjściowa forma wykładu performatywnego została tu widowiskowo zaaranżowana. Miało to jednak strukturalną funkcję – powiązania między poszczególnymi elementami przedstawienia były tak precyzyjnie pomyślane jak działania bezdotykowego instrumentu Teremena.”

Didaskalia

kcc_2013-0835 kcc_2013-0848 kcc_2013-0865 kcc_2013-0889 kcc_2013-0927 kcc_2013-0935 kcc_2013-0947