Jesteśmy zabytkiem!
Mazowiecki Wojewódzki Konserwator Zabytków wpisał do rejestru zabytków zespół szkół przy ul. Emilii Plater w Warszawie. W uzasadnieniu decyzji podkreślono wyjątkowość układu urbanistycznego oraz artystyczną, historyczną i społeczną wartość kompleksu. Szkoły powstały na terenie historycznego warszawskiego ogrodu pomologicznego, co zostało uwzględnione w projekcie architektonicznym autorstwa Jerzego Baumillera i Jana Zdanowicza.
Nr rejestru A-1956
Z „Uzasadnienia Mazowieckiego Wojewódzkiego Konserwatora Zbytków, decyzja nr 48/2026, nr rejestru A-1956″:
„Na wygląd obiektu wpłynęły jasno określone założenia projektowe, które stanowiły odpowiedź na potrzeby mieszkańców: teren dawnego ogrodu pomologicznego ma stanowić dla mieszkańców Śródmieścia rezerwat zieleni. (…) O wartości artystycznej zespołu świadczy dopracowana pod względem funkcjonalnym, jak i estetycznym nowatorska kompozycja zespołu. (…) jest on również nośnikiem wartości naukowych. Stanowi cenne źródło wiedzy na temat koncepcji urbanistycznych realizowanych na terenie warszawskiego Śródmieścia. (…) Jednocześnie stanowi świadectwo budownictwa oświatowego na przełomie lat 50. i 60. XX w., w tym szczególnie ogólnopolskiej akcji budowy tzw. szkół-tysiąclatek”.
To ważny moment dla Teatru Komuna Warszawa, który od wielu lat prowadzi działania na rzecz ochrony tego miejsca przed komercjalizacją oraz wykorzystania jego potencjału jako zielonej, otwartej przestrzeni społeczno-kulturalnej w centrum stolicy. Pod petycją przeciwko planom budowy apartamentowców podpisało się ok. 6000 osób.
Nagrodzony w Konkursie Architektonicznym Prezydenta m.st. Warszawy projekt „Kwartału społeczno-kulturalnego Emilii Plater” zakłada wykorzystanie istniejącej zabytkowej zabudowy do prowadzenia programów edukacyjno-kulturalnych, centrum aktywności lokalnej oraz ogólnodostępnej przestrzeni rekreacji sportowej. Wraz z gronem ekspertek i ekspertów Teatr Komuna Warszawa przygotował także koncepcję adaptacji zabytkowych szkół na potrzeby Szkoły Zawodów Przyszłości, Warszawskiego Centrum Rezydencji Artystycznych oraz Ogrodu Miejskiego.
Już dziś Teatr Komuna Warszawa prowadzi w swojej siedzibie jeden z najważniejszych polskich ośrodków sztuk performatywnych. Każdego roku odbywa się tu ponad 150 wydarzeń, w których uczestniczą tysiące osób.
Dzięki inicjatywie Teatru Komuna Warszawa i środkom z budżetu obywatelskiego wyremontowano oraz udostępniono mieszkańcom tereny sportowe znajdujące się w obrębie dawnego kompleksu szkolnego.
Od kwietnia br. prowadzi tu działalność również Turnus – popularna kawiarnia oraz galeria sztuki współczesnej.
Spacerkiem po kwartale. Cykl spotkań z zabytkiem
Zapraszamy na cykl czterech spotkań „Spacerkiem po Kwartale”, poświęconych kolejnym okresom historycznym i zmianom, jakie przynosiły one tej szczególnej lokalizacji przy Emilii Plater 29-31.
Pierwszy okres to lata 1781-1945, czyli od powstania kaplicy św. Barbary na Cmentarzu Świętokrzyskim do końca II wojny światowej – rozwój okolicy, powstanie dzisiejszych ulic i Ogrodu Pomologicznego, założonego w połowie XIX wieku.
Drugi okres to lata 1944-1989. Czas powojenny to opowieść o odbudowie Warszawy, tradycji powojennego modernizmu, programu „tysiąclatek” oraz częściowo zrealizowanych założeniach „ściany zachodniej” – Dworca Centralnego oraz aspiracyjnego kontekstu powstania warszawskich „dwóch wież”, Elektrimu i Marriotta.
Kolejny okres to czas transformacji 1989-2015 – skomplikowany proces przekształceń ustrojowych, które w bardzo istotny sposób wpłynęły także na architektoniczny rozwój Warszawy. Ważnym lokalnym kontekstem było zamknięcie szkół przy Emilii.
I wreszcie czwarty okres to przyszłość Kwartału. Podsumujemy wcześniejsze spotkania i odniemy się do aktualnych tendencji architektonicznych.
Harmonogram
24 maja, godz. 11.00
„Od początków Warszawy do końca Ogrodu Pomologicznego”
prowadzenie: Krzysztof Mordyński i Janusz Sujecki
21 czerwca, godz. 11.00
„Powojenne oblicze śródmieścia – wizje kontra realia”, prowadzenie Anna Cymer
27 września, godz. 11.00 „Śródmieście w czasach transformacji ustrojowej”, prowadzenie: Tomasz Fudala.
18 października, godz. 11.00
„Projektowanie przyszłości raz jeszcze”, prowadzenie: Artur Filip
Kuratorką cyklu jest Ewa Ziajkowska.
