Based on a True Story: Teatr wojny
wykład performatywny Magdy Szpecht
Bilety: wstęp wolny
- wstęp wolny
Based on a True Story: Teatr wojny 28.11.2026, 18:00
Wystąpienie Magdy Szpecht w ramach Based on a True Story – projektu kuratorskiego Olgi Ciężkowskiej i Adama Draguna, realizowanego we współpracy trzech organizacji kulturalnych z Europy Środkowej – ARCHA+ w Pradze, Projektu Batyskaf w Bratysławie i Komuny Warszawa. Projekt koncentruje się na współczesnych praktykach teatralnych i performatywnych, wykorzystujących strategie dokumentalne oraz procesy twórcze oparte na researchu.
Zdanie „Based on a True Story” często pojawia się na początku lub końcu filmu czy opowieści. Ma dodawać im powagi i autentyczności. Ale co właściwie znaczy dziś taka deklaracja?
W jaki sposób scena konstruuje, przekształca i wykorzystuje rzeczywistość? Co dzieje się z „prawdą”, kiedy staje się narzędziem sztuki? Gdzie przebiega granica między dokumentem a fikcją? I jak sam proces researchu może stać się pełnoprawną praktyką artystyczną?
***
Magda Szpecht: Teatr wojny
Projekt Teatr Wojny ma na celu analizę teatralnych aspektów wojny i pokazanie bliskich związków między sztuką a polem bitwy. „Dokumentalność” w dobie sztucznej inteligencji jest rozumiana inaczej niż podczas poprzednich wielkich wojen. Kluczowymi kategoriami stają się tutaj „live stream” i „real time”: dzięki dostępowi do zdjęć satelitarnych i szybkiemu przepływowi informacji, możemy śledzić działania wojenne w czasie rzeczywistym. Jednocześnie toczy się wojna
informacyjna: dynamiczny rozwój sztucznej inteligencji umożliwił tanie, łatwe i efektywne operacje informacyjne w mediach społecznościowych. Ich skutkiem jest zanik zaufania do mediów i erozja krytycznego myślenia. Postawy obywateli kształtowane są poprzez podsycanie toksycznych emocji przy pomocy algorytmów, podporządkowanych zasadom zysku, a nie dobra społecznego i wartości demokratycznych. Obecnie w Polsce niezwykle łatwo jest wzbudzić antyukraińskie nastroje, co w perspektywie trwającej wojny znacząco obniża poziom społecznej odporności i jednostkowego bezpieczeństwa.
Wykład performatywny „Teatr wojny” jest podsumowaniem pięciu lat poszukiwania odpowiedzi na pytanie o to, jak artyści i aktywiści mogą być użyteczni w czasach konfliktów zbrojnych i postępującej prawicowej radykalizacji społeczeństwa.
Biogram
Magda Szpecht jest artystką teatralną, autorką instalacji i spektakli. Studiowała reżyserię w Państwowej Szkole Teatralnej im. Ludwika Solskiego w Krakowie, a wcześniej dziennikarstwo i komunikację społeczną ze specjalizacją w pisarstwie twórczym na Uniwersytecie Wrocławskim. Tworzy teatr aktywistyczny, w którym podejmuje temat nowych technologii, władzy i manipulacji. W pracy wykorzystuje metody dziennikarstwa śledczego i teatru dokumentalnego.
Od wybuchu pełnoskalowej wojny w Ukrainie realizuje projekty antywojenne, obnażające agresora: „Cyber Elf” – wykład performatywny o cyberaktywnej walce z rosyjską dezinformacją, „Będzie trzeba to pójdę na wojnę” o artystce, która stała się żołnierką oraz „Spy Girls” – performans wcieleniowy, podczas którego aktorki uwodziły rosyjskich żołnierzy na kanałach randkowych, zdobywając ich lokalizacje dla ukraińskich służb.
Za łączenie twórczości teatralnej z działaniami cyberaktywistycznymi, informacyjnymi, dokumentacyjnymi, edukacyjnymi i artystycznymi na rzecz walczącej Ukrainy otrzymała w 2025 Nagrodę im. Konstantego Puzyny, przyznawaną przez miesięcznik „Dialog”.
We wrześniu 2026 roku odbyła się premiera kolejnego antywojennego spektaklu Magdy Szpecht – „Szkoła uwodzenia”.
Based on a True Story
Ambicją Based on a True Story jest stworzenie platformy wymiany wiedzy, doświadczeń i praktyk artystycznych, zakorzenionej w społecznych i politycznych uwarunkowaniach Europy Środkowo-Wschodniej. Projekt stawia sobie za cel badanie i mapowanie współczesnych strategii dokumentalnych w teatrze i sztukach performatywnych – różnorodnych sposobów pracy z prawdziwymi historiami, materiałami archiwalnymi, świadectwami i procesem researchu. Interesuje nas zarówno to, w jaki sposób rzeczywistość staje się materiałem artystycznym, jak i to, jakie nowe formy teatralne wyłaniają się z tego rodzaju praktyk.
Based on a True Story tworzy przestrzeń dla rozwoju dyskursu wokół współczesnych form teatru dokumentalnego i postdokumentalnego w Europie Środkowej, łącząc praktykę artystyczną z refleksją krytyczną, wymianą doświadczeń i działaniami edukacyjnymi.
Warszawska odsłona Based on a True Story, organizowana w Komunie Warszawa, jest ostatnim przystankiem tegorocznej edycji projektu, po wydarzeniach w Pradze i Bratysławie.
Program obejmuje prezentacje spektakli wyprodukowanych przez trzy organizacje partnerskie – ARCHA+, Projekt Batyskaf i Komunę Warszawa – oraz cykl trzech warsztatów dla młodych twórców sztuk performatywnych, prowadzonych przez Wojtka Ziemilskiego, Magdę Szpecht i Filipa Pawlaka. Zwieńczeniem programu będzie otwarta dla publiczności debata kuratorska z ich udziałem, poświęcona różnym sposobom pracy z prawdziwymi historiami oraz relacjom między rzeczywistością a jej artystyczną reprezentacją.
Współfinansowanie
Projekt „Teatr Wojny” został zrealizowany w ramach stypendium Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego.
